Avize seçiminde en sık yapılan hata, armatürü tek başına — mağaza vitrininde, yüksek tavanlı bir showroom'un altında — değerlendirmektir. Oysa bir avizenin "doğru" ölçüsü diye mutlak bir değer yoktur; ölçü, odanın alanı, tavan yüksekliği ve altındaki mobilyanın boyutuyla kurulan bir orandır. Aynı 70 cm çapındaki armatür 3x3 m'lik bir yatak odasında ezici, 5x6 m'lik bir salonda ise kaybolmuş görünür. Bu yüzden avize boyutu seçimi göz kararıyla değil, iki basit hesapla başlar: çap hesabı ve yükseklik hesabı.
Ölçek hataları iki yönde işler. Küçük kalan avize, tavanı boş ve bitmemiş gösterir; ışık dağılımı da yetersiz kalır, çünkü gövde çapı küçüldükçe ışığın yayıldığı açı daralır ve odanın köşeleri karanlıkta kalır. Büyük kalan avize ise görsel olarak tavanı düşürür, geçiş yollarında kafa hizasına iner ve odanın diğer öğelerini bastırır. İkinci hata daha maliyetlidir, çünkü montaj sonrası fark edilir ve genellikle iade edilemez.
En yaygın kullanılan kural şudur: odanın uzunluğu + genişliği (metre) × 10 = önerilen avize çapı (cm). 4 m x 5 m bir oda için 9 × 10 = 90 cm. Bu sonuç bir üst sınır değil, orta değerdir; ±%15 aralıkta esneyebilirsiniz. Sade, tek katmanlı armatürlerde üst banda, çok kollu ve kristal gibi görsel olarak "dolu" modellerde alt banda yaklaşmak daha güvenli.
| Oda ölçüsü | Uzunluk + genişlik | Önerilen çap | Kabul edilebilir aralık |
|---|---|---|---|
| 3 x 3 m | 6 m | 60 cm | 50–68 cm |
| 3 x 4 m | 7 m | 70 cm | 60–80 cm |
| 4 x 4 m | 8 m | 80 cm | 68–92 cm |
| 4 x 5 m | 9 m | 90 cm | 76–104 cm |
| 5 x 6 m | 11 m | 110 cm | 95–125 cm |
| 6 x 7 m | 13 m | 130 cm | iki armatür değerlendirin |
Gövde yüksekliği için pratik oran, her metre tavan yüksekliği başına 20–25 cm. Alt kenarın zeminden mesafesi ise geçiş güvenliğinin belirleyicisi: yürüme alanlarında en az 2.10 m boşluk bırakın. Masa veya konsol üstünde bu kural geçerli değildir, orada referans yüzeydir.
| Tavan yüksekliği | Gövde yüksekliği | Alt kenar–zemin (geçiş alanı) | Masa üstünde alt kenar–masa |
|---|---|---|---|
| 2.40 m | 48–60 cm | min. 2.10 m | 70–75 cm |
| 2.70 m | 54–68 cm | 2.10–2.20 m | 75–80 cm |
| 3.00 m | 60–75 cm | 2.20–2.30 m | 80–85 cm |
| 3.60 m ve üzeri | 72–90 cm | 2.30 m+ | 85–95 cm |
Yemek masası veya ada tezgahı üzerinde çap hesabı odaya göre değil masaya göre yapılır: avize çapı, masa genişliğinin %50–66'sı olmalı ve her kenarda en az 15 cm boşluk kalmalı. 90 cm genişliğinde bir masada 45–60 cm çap; 100 cm'lik bir ada tezgahında 50–65 cm. Uzun dikdörtgen masalarda tek yuvarlak armatür yerine lineer bir gövde ya da eşit aralıklı 2–3 sarkıt daha dengeli aydınlatma verir.
| Çözüm | En uygun olduğu durum | Güçlü yanı | Riski |
|---|---|---|---|
| Tek büyük avize | Kare/kareye yakın odalar, 2.70 m+ tavan | Net odak noktası, tek besleme noktası | Ölçek hatasına en duyarlı seçenek |
| 2–3 küçük sarkıt | Uzun masalar, ada tezgahı, açık plan | Işığı yatay eksende dağıtır | Aralık hesabı |